RECENSIES2019-04-27T21:20:08+02:00

Klompen & Kamelen is een heerlijk, herkenbaar boek. Als liefhebber van de staat Israël, en tijdelijk bewoner, zie ik als lezer de realiteit voor me van het leven in een bijzonder en uniek land. Een land waarover bijna iedereen buiten Israël een mening heeft. De buitenwereld lijkt de behoefte te hebben om zich doorlopend een opinie te vormen over de politiek, religies, zelfs ogenschijnlijk onbenullige bestuurlijke aangelegenheden waarover de beslissing bij de bewoners van Israël ligt, binnen de democratie van de besluitvorming van het parlement, de Knesset. In de commentaren die wij in kranten en tijdschriften lezen is meestal moralistische kritiek en een ongevraagd, onrealistisch advies vervat.

De redactie van Klompen & Kamelen heeft 30 Nederlandstalige Israëli’s bereid gevonden om 48 treffend geschreven schetsen te maken van het dagelijks bestaan, waarbij politieke en religieuze opinies vrijwel geen rol spelen. Het gaat om ‘de geur’ van het land, die je – al lezend – kunt ruiken. Wat wordt door de inwoners gadegeslagen, beleefd, geobserveerd? Welke emoties zijn daaraan verbonden? Het harde werk, de relatief lage inkomsten en stevige prijzen. Een land voor doorzetters en bouwers.

De wonderschone kanten van Israël worden fraai belicht, ook de schaduwzijden van een kleine, bedreigde natie, omgeven door vijanden, die wordt getroffen door dagelijkse beschietingen, de enorme spanningen vanwege het doorlopend gevaar, ergernis, ongeduld, zenuwen maar zeker ook veel liefde en toewijding; een maatschappij waar ieder wel een familielid in militaire dienst heeft of – erger nog – naasten heeft verloren door oorlog en terreur.

Het boek is een prachtige schakering geworden van observaties door mensen met uiteenlopende levensstijlen en opvattingen. Het leven in de kibboets verschilt van dat in de metropool Tel Aviv, het beeldschone Jeruzalem of een dorpje op de westelijke Jordaanoever.

Voor de Israël kenners is dit een heerlijk boek om met een diepgaand gevoel van herkenning en glimlach te lezen, voor anderen is het een goedgeschreven, deskundig leerboek over het dagelijks leven, dat te lang onderbelicht is gebleven. Kort gezegd; een aanrader.

Simon Hammelburg, auteur


 ‘Klompen en kamelen’ is een uiterst gevarieerde verhalenbundel over en van Nederlanders die naar Israël emigreerden. Sommigen besloten daartoe om religieuze redenen, anderen simpelweg omdat ze zich, met hun Joodse achtergrond, in Israël meer thuis voelen. Toch zijn er ook Christelijke en niet gelovige Nederlanders naar Israël geëmigreerd. Ook zij komen in deze bundel voorbij. Wat merken zij in hun dagelijks leven van de dreigingen en de onrust waar de media ons in Nederland mee overspoelen in hun berichtgeving. De 30(!) auteurs, die overigens zeer gevarieerd zijn qua leeftijd, geloofsovertuiging en sekse, vertellen stuk voor stuk over hun ervaringen, hun indrukken en hun leven aldaar.

 ‘Klompen en kamelen’ schetst een uniek beeld van hoe het leven in Israël nu werkelijk is. Is het allemaal zo gewelddadig als menig nieuwszender ons wil doen geloven? Het antwoord is volmondig ‘nee’.

“De talrijke mijnenvelden in dat gebied, daterend uit de tijd van de oorlogen met Syrië, liggen er nog steeds en worden alleen hier en daar wat uitgedund omdat er een koe of een wild zwijn op het ontstekingsmechanisme van een landmijn stapt.”

De veertig verhalen in deze bundel bieden ons een blik op de realiteit; op hoe het leven in Israël nu werkelijk is. Sommigen van de verhalen zijn amusant, anderen kennen een kritische kanttekening. Wat al deze verhalen echter gemeen hebben is de realiteit. De auteurs maken de werkelijkheid niet mooier of minder mooi. Er is plaats voor de uiterst fraaie kanten van het land en het leven aldaar, maar ook de mindere aspecten aan een leven in Israël komen aan de orde.

 “Je ene kind naar een feestje brengen en de anderen op sleeptouw. Ter plekke naar binnen gesleept worden, en de andere twee kinderen meteen ook uitgenodigd. Dat vond ik geweldig, een beetje opgelaten en te gek en het gebeurde meerdere keren. In Israël is er altijd plek voor eentje meer.”

 ‘Klompen en kamelen’ is een uiterst fraaie verzameling waarnemingen geworden van mensen uit allerlei lagen van de bevolking en dus levend in zeer gevarieerde omstandigheden. Mensen ook van zeer uiteenlopende leeftijden, maar bovendien mensen met verschillende opvattingen. Dat is wat ‘Klompen en kamelen’ zo boeiend maakt! Nergens ‘gekleurd’, overal oprecht en vanuit het hart geschreven.

De schrijfstijl van de verhalen in ‘Klompen en kamelen’ is net zo gevarieerd als de mensen door wie ze geschreven zijn. Dat betekent dat het ene verhaal ‘beter’ is qua stijl en structuur dan het andere. De meesten van deze auteurs zijn dan ook geen professionele schrijvers. Het is echter wel eerlijk en puur en het geeft Nederlanders in Nederland een unieke kijk op de werkelijkheid; de werkelijkheid van en in Israël.

Hanneke Tinor-Centi (1960), eigenaar van HT-C Communicatie en Marketing, literair agent, boekmarketeer en recensent.

Blog Hanneke Tinor-Centi


Het beeld dat de meeste mensen in Nederland en Vlaanderen van Israël hebben, wordt sterk bepaald door de eenzijdige berichtgeving in de media. Journalisten zijn op zoek naar nieuws, slecht nieuws bij voorkeur, want dat verkoopt beter dan goed nieuws. Een opgeschoten puber die een Israëlische soldaat in het gezicht slaat, is wereldnieuws – het leven van ouders met jonge kinderen in het grensgebied met de Gazastrook is dat niet.

Maar Israël is zoveel meer dan wat men daar ‘de situatie’ noemt. De nuchtere manier waarop men omgaat met de gevaren van het Palestijnse terrorisme, laat zien dat dit een onderdeel van het leven is geworden en niet meer dan dat. Men kan slechts bewondering hebben voor moeders die in deze omstandigheden hun kinderen een veilig huis bieden.

In de veertig korte verhalen van dertig Nederlandstalige auteurs, de meesten in Israël woonachtig, zien wij deze vastberaden nuchterheid terug – het conflict speelt een rol, maar geen hoofdrol. De titel ‘Klompen & Kamelen’ geeft al aan dat de nadruk ligt op een heel ander thema: de houding van Nederlandse immigranten tegenover de heersende Israëlische mentaliteit. Nu lijkt er geen grotere tegenstelling te bestaan dan die tussen Nederlanders en Israëli’s – voor Vlamingen geldt dit minder. Vraag het aan Israëli’s die in Nederland wonen: alleen al het verschijnsel dat Nederlanders eerst in de agenda moeten kijken alvorens een afspraak over twee maanden te maken, wekt hun grote verbazing. Zo gaat het in Israël niet. Daar kom je langs zonder om belet te vragen.

Nederlanders hebben heel wat om zich aan te passen, als zij in Israël komen wonen. Er is hier een speciaal Hebreeuws werkwoord voor: lehisjtanot. Ondanks dit recept voor Nederlandse oliem chadasjiem (‘immigranten’) blijkt het cultuurverschil een uitdaging en een onuitputtelijke bron voor vele grappige anekdotes, waarvan deze bundel een rijk scala biedt. Wie Israël kent, heeft bij het lezen een voortdurende aha-erlebnis en als vanzelf komen weer herinneringen naar boven voor gelijksoortige belevenissen die je zelf hebt meegemaakt.

Ik zal de verleiding weerstaan om mijn persoonlijke ervaringen hieraan toe te voegen – het boek biedt genoeg kostelijke verhalen over de Israëlische gewoonten, waaraan wij maar moeilijk wennen, maar die tegelijk zeer verfrissend werken op ons aangeboren regelneefgevoel.

Maar hoe is het voor lezers die Israël alleen maar kennen uit het journaal? De bundel heeft de uitwerking van een mozaïek: elk verhaal kun je zien als een mozaïeksteentje met een eigen inhoud. Wanneer je alle veertig verhalen hebt gelezen, zie je het geheel: leven in een land waarvan de vroegere premier David Ben-Goerion heeft gezegd: ‘Wie niet in wonderen gelooft, is geen realist’. Zelden heeft een volk op zo’n klein lapje grond zoveel groots verricht. Hoe was dat mogelijk? Deze bundel licht een tipje van de sluier op in de veertig verhalen van de auteurs over hun belevenissen in het Beloofde Land. Hoewel de gemiddelde Israëli aanmerkelijk veel meer leed en rouw moet verwerken dan de gemiddelde Nederlander of Vlaming, is de toon in de bijdragen optimistisch – en dat is misschien wel het geheim achter het wonder van Israël.

Nederlanders moeten zich flink aanpassen, als zij in Israël komen wonen. Het cultuurverschil biedt een uitdaging en een onuitputtelijke bron voor vele grappige anekdotes, waarvan deze bundel een rijk scala biedt. Wie Israël kent, heeft bij het lezen een voortdurende aha-erlebnis. Maar hoe is het voor lezers die Israël alleen maar kennen uit het journaal? De bundel heeft de uitwerking van een mozaïek: elk verhaal kun je zien als een mozaïeksteentje met een eigen inhoud. Wanneer je alle veertig verhalen hebt gelezen, zie je het geheel: leven in een land waarvan de vroegere premier David Ben-Goerion heeft gezegd: ‘Wie niet in wonderen gelooft, is geen realist’.

prof. dr. Klaas A.D. Smelik, ereprofessor Universiteit Gent, directeur Etty Hillesum Onderzoekscentrum (EHOC) te Middelburg.


Anders dan in de media, anders dat wat we dagelijks horen en zien over deze jonge, gecontesteerde staat zijn de verhalen in dit boek. Dit Israël is niet perfect maar wel totaal anders dan het ons wordt voorgesteld. Nederlanders, Vlamingen en Israëli’s verhalen over verleden, heden en toekomst van dit land en hun verbondenheid. Het is een warm boek dat de mens centraal stelt en laat zien hoe hij leeft, werkt en denkt. Warm aanbevolen.

Rony R. Boonen, Journalist

www.joodsactueel.be

INTERVIEWS

“Hollandse en Vlaamse avonturen in Israël op papier vastgelegd”. Lees hier:  Jonet.nl interview
Interview met Robert Barzelay, eindredacteur Klompen & Kamelen